W 2018 r. państwa UE straciły 140 mld euro dochodów z tytułu podatku VAT. W tym roku straty te mogą się powiększyć w związku z pandemią koronawirusa. – Obecnie – bardziej niż kiedykolwiek – państwa UE po prostu nie mogą sobie pozwolić na takie straty – powiedział komisarz Paolo Gentiloni. Dwa lata temu w Polsce sytuacja się poprawiła – równica między prognozowanymi przychodami z VAT a faktycznymi zmalała o ponad 4 proc.
Według nowego sprawozdania opublikowanego przez Komisję Europejską szacuje się, że w 2018 r. kraje UE straciły łącznie około 140 mld euro dochodów z tytułu podatku od wartości dodanej (VAT).
Ogólna luka w podatku VAT tj. różnica między oczekiwanymi dochodami a dochodami faktycznie pobranymi w państwach członkowskich UE – choć nadal jest niezwykle wysoka – w ostatnich latach nieznacznie się zmniejszyła. Dane z prognozy na 2020 r. przewidują jednak odwrócenie tej tendencji, co może oznaczać stratę w wysokości 164 mld euro w 2020 r. spowodowaną negatywnymi skutkami pandemii koronawirusa dla gospodarki.
W ujęciu nominalnym ogólna luka w podatku VAT w UE w 2018 r. zmniejszyła się o prawie 1 mld euro do 140,04 mld euro, co oznacza mniejszy spadek niż w 2017 r., kiedy wynosił on 2,9 mld euro. Oczekiwano, że ta tendencja spadkowa utrzyma się przez kolejny rok, ale pandemia koronawirusa prawdopodobnie odwróci tę pozytywną tendencję.
Znaczna luka w podatku VAT w 2018 r. w połączeniu z prognozami na 2020 r., na które wpływ będzie miała pandemia koronawirusa, ponownie uwypukla potrzebę kompleksowej reformy unijnych przepisów dotyczących VAT, aby położyć kres oszustwom związanym z VAT oraz zacieśnić współpracę między państwami członkowskimi w celu wspierania poboru podatku VAT przy jednoczesnej ochronie przedsiębiorstw działających zgodnie z prawem. W niedawno opublikowanym przez Komisję pakiecie dotyczącym sprawiedliwego i prostego opodatkowania (lipiec 2020 r.) przedstawiono również szereg środków planowanych w tym obszarze.
Paolo Gentiloni, komisarz do spraw gospodarki, powiedział: – Te dane pokazują, że działania mające eliminować możliwości dokonywania oszustw związanych z VAT oraz uchylania się od płacenia tego podatku stopniowo przynoszą rezultaty, ale potrzebne są również znacznie większe wysiłki w tym zakresie. Pandemia koronawirusa radykalnie zmieniła perspektywy gospodarcze UE i prawdopodobnie spowoduje znaczne obniżenie dochodów z tytułu podatku VAT. Obecnie – bardziej niż kiedykolwiek – państwa UE po prostu nie mogą sobie pozwolić na takie straty. Dlatego musimy zrobić więcej, aby ze zdwojoną determinacją prowadzić walkę z oszustwami związanymi z VAT, jednocześnie upraszczając procedury i usprawniając współpracę transgraniczną.
Główne wyniki w państwach członkowskich
Podobnie jak w 2017 r. najwyższą krajową lukę w podatku VAT odnotowano w Rumunii – w 2018 r. brakowało tam 33,8 proc. dochodów z tytułu VAT), a następnie w Grecji (30,1 proc.) i na Litwie (25,9 proc.). Najmniejsze luki wystąpiły w Szwecji (0,7 proc.), Chorwacji (3,5 proc.) i Finlandii (3,6 proc.). W wartościach bezwzględnych największe luki w podatku VAT odnotowano we Włoszech (35,4 mld euro), w Zjednoczonym Królestwie (23,5 mld euro) i Niemczech (22 euro euro).
Państwo członkowskie | Luka w podatku VAT w proc. | Luka w podatku VAT (w mln euro) | Państwo członkowskie | Luka w podatku VAT w proc. | Luka w podatku VAT (w mln euro) |
Belgia | 10,4% | 3 617 | Litwa | 25,9% | 1 232 |
Bułgaria | 10,8% | 614 | Luksemburg | 5,1% | 199 |
Czechy | 12,0% | 2 187 | Węgry | 8,4% | 1190 |
Dania | 7,2% | 2 248 | Malta | 15,1% | 164 |
Niemcy | 8,6% | 22 077 | Holandia | 4,2% | 2 278 |
Estonia | 5,2% | 127 | Austria | 9,0% | 2 908 |
Irlandia | 10,6% | 1 682 | Polska | 9,9% | 4 451 |
Grecja | 30,1% | 6570 | Portugalia | 9,6% | 1 889 |
Hiszpania | 6,0% | 4 909 | Rumunia | 33,8% | 6 595 |
Francja | 7,1% | 12 788 | Słowenia | 3,8% | 148 |
Chorwacja | 3,5% | 252 | Słowacja | 20,0% | 1 579 |
Włochy | 24,5% | 35 439 | Finlandia | 3,6% | 807 |
Cypr | 3,8% | 77 | Szwecja | 0,7% | 306 |
Łotwa | 9,5% | 256 | Zjednoczone Królestwo | 12,2% | 23 452 |
Wyniki poszczególnych państw członkowskich nadal znacząco się od siebie różnią. Ogólnie w 2018 r. połowa państw członkowskich UE-28 odnotowała lukę powyżej mediany wynoszącej 9,2 proc., chociaż 21 państw odnotowało spadek w porównaniu z 2017 r.: najbardziej znaczący na Węgrzech (-5,1 proc.), Łotwie (-4,4 proc.) i Polsce (-4,3 proc.). Największy wzrost odnotowano w Luksemburgu (+2,5 proc.), a następnie na Litwie (+0,8 proc.) i w Austrii (+0,5 proc.).
Kontekst
W rocznym sprawozdaniu dotyczącym luki w podatku VAT ocenia się skuteczność środków egzekwowania i środków zapewniających zgodność z przepisami w dziedzinie podatku VAT w każdym państwie członkowskim. Sprawozdanie to przedstawia szacunkową wartość dochodów utraconych w wyniku oszustw i uchylania się od opodatkowania, unikania opodatkowania, bankructw, niewypłacalności finansowej, a także błędnych obliczeń.
Luka w podatku VAT ma znaczenie zarówno dla UE, jak i dla państw członkowskich, ponieważ podatek VAT stanowi istotny wkład zarówno w budżet UE, jak i budżety krajowe. W badaniu zastosowano metodę „top-down”, w której do oszacowania luki w podatku VAT wykorzystuje się dane z zakresu rachunków narodowych. Tegoroczna edycja zawiera istotne uzupełnienia, takie jak prognoza wstecz na okres 20 lat – udoskonalona analiza ekonometryczna czynników wpływających na lukę w podatku VAT – oraz prognoza potencjalnego wpływu recesji związanej z koronawirusem na kształtowanie się luki w podatku VAT.